De conclusie van het kabinet luidt nu dat zulke bufferzones niet nodig zouden zijn. Daarmee is een expliciete, landelijke bescherming van vrouwen die zorg zoeken voorlopig geschrapt. Dat is geen detail. Dat is de kern van het probleem. Het oorspronkelijke voorstel was helder en redelijk. Door wettelijk vast te leggen dat er rond abortusklinieken een afgebakende zone komt waarbinnen niet wordt gedemonstreerd, zouden vrouwen worden beschermd tegen intimidatie en agressieve confrontaties op het moment dat zij medische zorg zoeken. Demonstreren zou gewoon mogelijk blijven, zichtbaar en hoorbaar, maar niet pal op de stoep van een zorginstelling. Vrijheid én verantwoordelijkheid. Dat is geen censuur, dat is beschaving.
Toch stelde Keijzer in de ministerraad openlijk de vraag of demonstraties bij abortusklinieken wel zo’n groot probleem vormen en of andere belangen niet zwaarder zouden wegen. Met dat frame won zij de discussie. Het resultaat is dat het kabinet nu vasthoudt aan de bestaande situatie, waarin bescherming afhankelijk blijft van lokale besluitvorming en politieke moed van individuele burgemeesters. Landelijke normstelling blijft uit. Dat Keijzer daarin succesvol is geweest, maakt haar rol niet minder problematisch, maar juist pijnlijk zichtbaar. Vrouwen die een abortuskliniek bezoeken doen dat vrijwel nooit lichtvaardig. Zij bevinden zich vaak in een kwetsbare fase, waarin rust, veiligheid en privacy essentieel zijn. Hen blootstellen aan geschreeuw, morele veroordeling, vernedering of dreiging is geen abstract vraagstuk over grondrechten, maar een directe aantasting van hun menselijke waardigheid. Wie zorg zoekt, hoort geen schreeuwkoor te trotseren. Geen intimidatie. Geen vernedering. Punt.
“Vrouwen die een abortuskliniek bezoeken doen dat vrijwel nooit lichtvaardig”
Dat deze realiteit in Den Haag kon worden gerelativeerd, vind ik beschamend. Zeker omdat de Raad van State glashelder is geweest: het demonstratierecht is een groot goed, maar nooit absoluut. Het mag niet ten koste gaan van de veiligheid en waardigheid van anderen. Burgemeesters mogen demonstranten op afstand houden en hebben die bevoegdheid ook nodig om hun inwoners te beschermen. Juridisch is de ruimte er dus. Politiek is nu de keuze gemaakt om die ruimte niet landelijk te borgen.
Die ruimte wordt in Arnhem wél benut. Burgemeester Ahmed Marcouch laat niet alleen in woorden, maar ook in daden zien wat bestuur met ruggengraat betekent. In Arnhem worden demonstraties bij abortusklinieken actief gereguleerd via concrete aanwijzingen op basis van de Algemene Plaatselijke Verordening en het demonstratierecht. Demonstranten worden verplicht op duidelijke afstand te blijven van de ingang van de kliniek, zodat vrouwen ongehinderd, zonder aanspreken of confronterende beelden, hun weg naar zorg kunnen vervolgen. Waar nodig grijpt de gemeente in met handhaving. Niet ad hoc, niet aarzelend, maar consequent. Die aanpak is geen symboliek, maar praktijk. Zij biedt rust, veiligheid en voorspelbaarheid. Demonstreren mag, maar intimidatie niet. Vrijheid blijft bestaan, maar niet als vrijbrief om anderen te beschadigen. Met rust. Met respect. Met duidelijke grenzen. Dat is geen hardheid, dat is volwassen bestuur. Die Arnhemse praktijk sluit naadloos aan bij het morele kompas van de verenigde vooruitdenkers en wetenschappers van Geluk Centraal, en in het bijzonder bij hun pijler gelijkheid. Gelijkheid is daarin geen leeg begrip en geen papieren belofte, maar een actieve opdracht. Gelijkheid betekent erkennen dat mensen niet vanuit dezelfde positie deelnemen aan de samenleving. Wie kwetsbaar is, verdient bescherming. Wie zorg zoekt, mag niet extra worden belast door de overtuigingen van anderen. Dat is geen bevoordeling, dat is recht doen aan verschil.
“Vrijheid zonder verantwoordelijkheid is geen vrijheid, maar onbarmhartigheid”
Wanneer het demonstratierecht losgezongen wordt van context en gevolgen, verandert het in een instrument van de luidste stem. In dit geval zijn dat niet de vrouwen die zorg nodig hebben, maar degenen die hun morele oordeel willen opleggen op straat. Dat is geen gelijk speelveld. Dat is machtsuitoefening. Dat juist in een demissionaire fase van het kabinet is besloten om géén wettelijke bescherming in te voeren, vind ik zorgwekkend. Wetenschappelijk onderzoek, bestuurlijke ervaring en juridisch advies wijzen dezelfde kant op, maar politieke terughoudendheid en relativering winnen het. Daarmee wordt niet gekozen voor neutraliteit, maar voor het laten voortbestaan van een situatie waarin vrouwen onvoldoende worden beschermd.
Daarom zeg ik dit uitdrukkelijk en zonder omwegen. Ik kan mij volledig vinden in het standpunt en de handelwijze van burgemeester Ahmed Marcouch. Zijn aanpak laat zien dat vrijheid en beschaving elkaar niet uitsluiten, maar versterken. De bekrompen en relativerende beargumentatie van Mona Keijzer (BBB), die succesvol heeft voorkomen dat bufferzones wettelijk worden vastgelegd, werp ik ver van mij. De waardigheid en veiligheid van vrouwen zijn geen wisselgeld. Niet in Haagse achterkamertjes en niet op straat. Ik kies voor veiligheid. Voor waardigheid. Voor vrouwen. En ja, dat is geen compromis. Dat is beschaving.
