Zoekresultaten: Openbaar Vervoer

Geluk Centraal vindt dat Nederland hard aan een update toe is, bijvoorbeeld bij de inrichting van ons landsbestuur of bij de inrichting van de zorg. Gelijkheid is daarbij één van de pijlers waarop de denkrichtingen van Geluk Centraal gebaseerd zijn. We laten ons ook graag inspireren door voorbeelden waar het nu al anders gaat. Zo namen we een kijkje bij het Openbaar Vervoer-systeem van Luxemburg.

Afgelopen week werden we opnieuw geconfronteerd met het zorgwekkende nieuws dat het reizen met het openbaar vervoer in Nederland opnieuw 20% duurder zal worden. Vervoersbedrijven luiden de noodklok, en de reactie van de overheid is helder: er moeten keuzes gemaakt worden. Het kabinet staat voor een dilemma, waarbij het verhogen van tarieven lijkt te worden gepresenteerd als de enige optie.

De afgelopen week werd opnieuw zichtbaar hoe onhoudbaar ons sociale stelsel is. De overheid vordert bij maar liefst 660.000 Nederlanders grote bedragen terug omdat zij te veel toeslagen zouden hebben ontvangen. Wat volgt, is voor velen dezelfde nachtmerrie: stress, schulden en uitzichtloze situaties. Het toont aan hoe diep het systeem vastloopt. Een bureaucratisch bouwwerk waarin we jaarlijks 200 miljard euro rondpompen via toeslagen, subsidies, aftrekposten en controles. Een stelsel dat zo complex is geworden dat zelfs de Belastingdienst het niet meer overziet. En terwijl burgers verdrinken in formulieren en terugvorderingen, groeit de kloof tussen beleid en werkelijkheid.

Nog vier dagen, dan mogen we weer stemmen. We vullen hokjes in, debatteren aan keukentafels en hopen op verandering. Maar diep van binnen weten we: de kans is groot dat we straks hetzelfde doen als twee jaar geleden. We stemmen zoals we altijd hebben gestemd, op de partijen die we kennen, in het systeem dat we kennen. En dus krijgen we wat we altijd kregen.

Nederland staat aan de vooravond van een fundamentele verschuiving. De generatie die na de oorlog de welvaart heeft opgebouwd, de zogenoemde babyboomers, maakt langzaam plaats voor een nieuwe generatie. Wat zij achterlaten, is niet alleen een land dat economisch sterk is, maar ook een samenleving waarin de kloof tussen arm en rijk groeit. Een belangrijk deel van deze ongelijkheid komt voort uit wat velen inmiddels ‘gekregen geld’ noemen: de forse waardevermeerdering van woningen en andere vermogensbestanddelen. Het is een stille overdracht van rijkdom die niet het gevolg is van harder werken of meer presteren, maar van het toevallig bezitten van het juiste bezit op het juiste moment.

Democratie betekent dat burgers samen beslissen over de koers van hun samenleving. Toch eindigt dat democratische principe vaak bij de stembus. In ons werk, in de economie en zelfs in de publieke ruimte overheerst nog vaak ongelijkheid en hiërarchie. De Duitse filosofe Lisa Herzog pleit er daarom in haar boek The Democratic Marketplace voor om democratische waarden veel verder door te trekken: tot in de economie zelf.

Ik zeg het maar zoals ik het ervaar: Nederland praat zichzelf op slot. Waar je ook kijkt, van Den Haag tot de lokale ondernemersvereniging, van brancheclubs tot goedbedoelde netwerkbijeenkomsten, overal wordt gepraat. We vergaderen, we adviseren, we organiseren conferenties en seminars. Maar écht besluiten nemen en iets uitvoeren? Dat gebeurt veel te weinig. Onze samenleving wordt gegijzeld door een overlegstructuur die haar eigen doel is geworden.

Het huidige sociale en fiscale stelsel in Nederland is complex, duur en vaak ondoorzichtig. Mensen worstelen met toeslagen, uitkeringen en ingewikkelde regelingen, en krijgen het geld vaak niet op het moment dat ze het het hardst nodig hebben. Dit veroorzaakt stress, wantrouwen en onzekerheid, terwijl miljarden verloren gaan aan bureaucratie. Het is duidelijk dat het tijd is voor een fundamentele verandering.

De vakantieperiode is aangebroken, een moment van rust en reflectie. Dit biedt een uitgelezen kans om terug te blikken op de ontwikkelingen sinds mijn artikel ‘Anders denken, betekent fundamenteel anders doen’ in het FD en andere media eind 2021. Hierin pleitte ik voor een noodzakelijke systeemvereenvoudiging, en de oprichting van Vereniging Geluk Centraal volgde kort daarna.

Tot op het laatste moment was het spannend of we een kabinet zouden krijgen met een partij die stelselmatig hele groepen van onze samenleving wegzet én met een partij die als tool door een marketingbureau in de markt is gezet. Omtzigt en Yeşilgöz waren die eendenkooi ingekropen en eenmaal binnen kregen ze het idee dat ze niet meer uit konden. Geluk Centraal heeft een brief geschreven waarmee die twee alsnog het rechte pad hadden kunnen kiezen, zonder gezichtsverlies, maar vooral omwille van het landsbelang.