Laatste berichten Maatschappelijk Inkomen

In Nederland voltrekt zich een stille crisis. Geen crisis die het nieuws haalt, geen crisis die talkshows domineert, en geen crisis waarbij politici zich, op een enkele aarzelende uitzondering na, publiekelijk uitspreken. Het betreft de groeiende groep mensen met Post Acuut Infectieus Syndroom (PAIS): een verzamelnaam voor ziektebeelden die na een infectie ontstaan en het leven van patiënten langdurig, vaak blijvend, ontwrichten. Longcovid, ME/CVS, Q-koortsvermoeidheidssyndroom en chronische Lyme behoren tot hetzelfde spectrum van ontregeling, uitputting en invaliderende klachten.

De afgelopen week werd opnieuw zichtbaar hoe onhoudbaar ons sociale stelsel is. De overheid vordert bij maar liefst 660.000 Nederlanders grote bedragen terug omdat zij te veel toeslagen zouden hebben ontvangen. Wat volgt, is voor velen dezelfde nachtmerrie: stress, schulden en uitzichtloze situaties. Het toont aan hoe diep het systeem vastloopt. Een bureaucratisch bouwwerk waarin we jaarlijks 200 miljard euro rondpompen via toeslagen, subsidies, aftrekposten en controles. Een stelsel dat zo complex is geworden dat zelfs de Belastingdienst het niet meer overziet. En terwijl burgers verdrinken in formulieren en terugvorderingen, groeit de kloof tussen beleid en werkelijkheid.

Gisteren heb ik met verbazing zitten kijken naar Prinsjesdag. We maken het wederom onnodig ingewikkeld. Partijen vallen over elkaar heen om armoede te bestrijden en hebben de mond vol van bestaanszekerheid. Zoals ik al jaren in eerdere artikelen in de media heb geschreven. Zo moeilijk kan het niet zijn. We voegen wederom enkel complexiteit toe door weer geld rond te gaan pompen via toeslagen. Onnodig complex en we weten inmiddels wat er van komt. Een boel ellende en het kost de belastingbetaler nog veel meer omdat het controlesysteem op volle toeren moet gaan draaien… En het geld komt ook niet eens bij de mensen terecht op het moment dat ze dat het hardst nodig hebben.

Samen met de vooruitdenkers van Geluk Centraal ben ik een sterk voorstander van dienend leiderschap en een revolutionaire herdefiniëring van de rol van geld in onze samenleving. Het is de hoogste tijd om kritisch te kijken naar de rol van banken en energiebedrijven en de verantwoordelijkheid die zij hebben tegenover de mensen die ze zouden moeten dienen. De huidige situatie, waarin huishoudens worstelen terwijl deze bedrijven buitensporige winsten behalen, is niet houdbaar en benadrukt de dringende noodzaak van verandering. Het is hoog tijd om te streven naar een economisch systeem dat niet alleen welvaart creëert, maar ook rechtvaardigheid en welzijn voor iedereen bevordert.

Nederland kent 3 miljard aan problematische schulden. We investeren 17 miljard om daar 300 miljoen van binnen te krijgen. Dus dat Tijdelijk Noodfonds Energie met 50 miljoen in kas… Waar zijn we toch mee bezig?

Geluk Centraal stelt een Maatschappelijk Inkomen voor, een basisinkomen dat iedere Nederlander vanaf zijn geboorte zou moeten krijgen. De Nederlandse filosoof en econoom Huub Brouwer vindt dat er ondergrens moet zijn aan salariëring en verbreedt meteen het begrip ‘verdienen’. Want verdient een vuilnisman eigenlijk niet veel meer dan wat hij verdient?

Geld is ooit uitgedacht als ruilmiddel: we schatten van iets de waarde en vertalen dat naar een getal. Met munten kun je dat getal bij elkaar krijgen. Dat is veel handiger dan dat je 30.000 appeltaarten moet bakken om dat huis te betalen dat je net gekocht hebt. Zo’n ruilmiddel is dus best efficiënt. Maar het gaat fout als je van dat middel een doel maakt.

Waar je wieg staat maakt in ons land nogal wat uit voor de rest van je leven. Er moet een fundament komen waarop iedereen vanuit gelijke kansen verder kan bouwen. Geluk Centraal wil daarom een Maatschappelijk Inkomen invoeren, net als een Maatschappelijke Bijdrage.

Jan Willem de Graaf wil er voor waken dat een basisinkomen leidt tot een leeg bestaan. Geluk Centraal bepleit zo’n basisinkomen, maar noemt dat, mede om die reden, een Maatschappelijk Inkomen. En belastingen worden een Maatschappelijke Bijdrage.

Jaswine Elahi beschrijft hieronder een experiment met het basisinkomen in Amsterdam-Noord. Uit haar onderzoek kwamen veel voordelen naar boven voor de deelnemers. Maar ook beschrijft ze de dilemma’s waar de deelnemers tegen aan liepen. Geluk Centraal is een voorstander van een basisinkomen. Wij noemen dat het Maatschappelijk Inkomen. Het geldt voor iedereen en wordt door de staat verstrekt. Zo blijven de gevonden voordelen overeind en worden de beschreven dilemma’s weggenomen. Tegenover het Maatschappelijk Inkomen staat de Maatschappelijke Bijdrage: wat doe jij voor de maatschappij. Ook die geldt voor iedereen.

Geluk Centraal is een voorstander van een Maatschappelijk Inkomen. Dat zorgt ervoor dat je je geen zorgen meer hoeft te maken over of je wel rond kunt komen aan het eind van de maand. Door die zekerheid gaat men – zo tonen diverse onderzoeken aan – zich meer richten op activiteiten die voor henzelf een grote toegevoegde waarde hebben. Ook de maatschappij plukt daar de vruchten van. Als iedereen doet waar hij/zij/hen gelukkig van wordt, wordt de maatschappij immers ook gelukkiger. Maar er is ook een basisbijdrage: Wat geef jij terug aan de maatschappij.

De energietoeslag die nu over ons land uitgerold wordt is – wederom – een voorbeeld waarom we hoognodig over moeten stappen naar een basisinkomen, vindt Wim-Heerke Spronk van Geluk Centraal, hoewel hij in plaats van basisinkomen liever Maatschappelijk Inkomen gebruikt.