Zoekresultaten: welzijn

De afgelopen week werd opnieuw zichtbaar hoe onhoudbaar ons sociale stelsel is. De overheid vordert bij maar liefst 660.000 Nederlanders grote bedragen terug omdat zij te veel toeslagen zouden hebben ontvangen. Wat volgt, is voor velen dezelfde nachtmerrie: stress, schulden en uitzichtloze situaties. Het toont aan hoe diep het systeem vastloopt. Een bureaucratisch bouwwerk waarin we jaarlijks 200 miljard euro rondpompen via toeslagen, subsidies, aftrekposten en controles. Een stelsel dat zo complex is geworden dat zelfs de Belastingdienst het niet meer overziet. En terwijl burgers verdrinken in formulieren en terugvorderingen, groeit de kloof tussen beleid en werkelijkheid.

Nog vier dagen, dan mogen we weer stemmen. We vullen hokjes in, debatteren aan keukentafels en hopen op verandering. Maar diep van binnen weten we: de kans is groot dat we straks hetzelfde doen als twee jaar geleden. We stemmen zoals we altijd hebben gestemd, op de partijen die we kennen, in het systeem dat we kennen. En dus krijgen we wat we altijd kregen.

Nederland staat aan de vooravond van een fundamentele verschuiving. De generatie die na de oorlog de welvaart heeft opgebouwd, de zogenoemde babyboomers, maakt langzaam plaats voor een nieuwe generatie. Wat zij achterlaten, is niet alleen een land dat economisch sterk is, maar ook een samenleving waarin de kloof tussen arm en rijk groeit. Een belangrijk deel van deze ongelijkheid komt voort uit wat velen inmiddels ‘gekregen geld’ noemen: de forse waardevermeerdering van woningen en andere vermogensbestanddelen. Het is een stille overdracht van rijkdom die niet het gevolg is van harder werken of meer presteren, maar van het toevallig bezitten van het juiste bezit op het juiste moment.

Wij, de verenigde vooruitdenkers en wetenschappers van Geluk Centraal, geloven dat een fatsoenlijke samenleving niet slechts een ideaal is, maar een fundament waaraan we nu moeten bouwen. In de aanloop naar de verkiezingen roepen wij op tot een herwaardering van waarden die te lang op de achtergrond zijn geraakt: gelijkheid, gezondheid, groen en gedrag. Deze vier pijlers vormen de ruggengraat van onze visie, ze zijn onlosmakelijk verbonden met geluk en welzijn.

Met grote ergernis, zorg en diepe afschuw heb ik gekeken naar wat zich vorige week in Den Haag heeft afgespeeld. Het rechtsextremistische geweld, de provocerende uitlatingen en het intimiderende gedrag van relschoppers zijn volstrekt onacceptabel. Demonstreren is een grondrecht en één van de belangrijkste fundamenten van onze democratie. Het geeft burgers de mogelijkheid om hun stem te laten horen, misstanden aan te kaarten en de politiek te dwingen om te luisteren. Maar datzelfde grondrecht kan nooit een vrijbrief zijn voor agressie tegen politie, hulpverleners, politici of voor vernieling van eigendommen. Wanneer protest omslaat in geweld, wordt niet alleen de rechtsstaat ondermijnd, maar ook het vertrouwen in het vreedzame gesprek dat een samenleving bijeenhoudt.

Democratie betekent dat burgers samen beslissen over de koers van hun samenleving. Toch eindigt dat democratische principe vaak bij de stembus. In ons werk, in de economie en zelfs in de publieke ruimte overheerst nog vaak ongelijkheid en hiërarchie. De Duitse filosofe Lisa Herzog pleit er daarom in haar boek The Democratic Marketplace voor om democratische waarden veel verder door te trekken: tot in de economie zelf.

Het huidige sociale en fiscale stelsel in Nederland is complex, duur en vaak ondoorzichtig. Mensen worstelen met toeslagen, uitkeringen en ingewikkelde regelingen, en krijgen het geld vaak niet op het moment dat ze het het hardst nodig hebben. Dit veroorzaakt stress, wantrouwen en onzekerheid, terwijl miljarden verloren gaan aan bureaucratie. Het is duidelijk dat het tijd is voor een fundamentele verandering.

In een tijd waarin oorlog, ontmenselijking en politieke stilte elkaar versterken, kunnen we niet langer zwijgen. Terwijl het geweld in Gaza escaleert en onze eigen regering overweegt om hulp aan mensen zonder papieren strafbaar te maken, is er behoefte aan helderheid, morele moed en menselijkheid. Deze open brief is een oproep vanuit de verenigde vooruitdenkers en wetenschappers van Geluk Centraal om leiders wakker te schudden. Want wie mensen in hokjes blijft plaatsen, verliest het zicht op wat ons werkelijk verbindt: ons mens-zijn. En wie hulp criminaliseert, kiest niet voor veiligheid, maar voor ontmenselijking. Deze brief is geschreven in de overtuiging dat medemenselijkheid geen misdrijf is. En dat zwijgen, in deze tijd, geen optie meer is.

Waarom Trump onbedoeld een deur opent naar degrowth, als Europa het maar wil zien. Donald Trump voert opnieuw importheffingen in. Buitenlandse producten worden duurder, internationale handelsrelaties raken gespannen, en in economische kringen klinkt de bekende paniek: “Schadelijk voor de wereldeconomie, gevaar voor banen, deglobalisering is achteruitgang.”

Afgelopen week viel opnieuw een kabinet. Voor de één een politieke gebeurtenis zoals zovelen, voor de ander het zoveelste bewijs dat het huidige politieke systeem zijn houdbaarheidsdatum ruimschoots is gepasseerd. Wat ons betreft is het vooral een pijnlijk, maar helder signaal: Dè bevestiging dat Nederland toe is aan een systeemupdate. Niet alleen in hoe we omgaan met voedsel, zorg, veiligheid, onderwijs, migratie en wonen, maar vooral in hoe we ons land besturen. Verkiezingen, partijpolitiek en de traditionele parlementaire machtsverdeling zijn lange tijd als de ruggengraat van onze democratie beschouwd. Maar die ruggengraat blijkt inmiddels broos. Veel mensen voelen zich niet vertegenwoordigd, laat staan gehoord. De urgentie wordt niet gevoeld. Het is volgens mij de hoogste tijd om de fundamenten van onze democratie te herzien.