Laatste berichten Gedrag

Nederland stapelt plannen, afspraken en doelstellingen alsof het een sport is. Het Rijk produceert woondeals, programma’s, bouwversnellers en spreidingsmodellen die op papier allemaal maakbaar lijken. Maar zodra deze plannen landen bij gemeenten, de plek waar papieren ambities in fysieke werkelijkheid moeten veranderen, begint het systeem te kraken. Vaak niet enkel vanwege ingewikkelde regelgeving of externe omstandigheden, maar voornamelijk omdat de basis ontbreekt: vakmensen, kennis, lef, wil, continuïteit en eigenaarschap.

“Geweldig toch!” was de reactie van de man, die de militaire colonne van pantservoertuigen stond te spotten in zijn stad. Zijn ogen straalden en hij vervolgde: “Oefening baart kunst.” Op het journaal werd verslag gedaan van een landelijke legeroefening. De soldaten verplaatsten zich met hun reuzevoertuigen van verzamelgebied naar inzetgebied, waar het schieten wordt getraind. Alles ter voorbereiding op de toekomst en het garanderen van onze veiligheid.

Wim-Heerke Spronk is een vooruitdenker die de fundamenten durft te bevragen. Een ervaren marketingstrateeg en bestuurder die techniek, filosofie en menselijkheid moeiteloos verbindt. Als dienend leider richt hij zich niet op macht, maar op betekenis: systemen verbeteren zodat mensen kunnen floreren. Zijn denken is uitgesproken normatief, met rechtvaardigheid en bestaanszekerheid als vanzelfsprekende kernwaarden. Tegelijk is hij een systemisch denker pur sang, iemand die de samenhang der dingen ziet, van stikstof tot woningbouw, van ongelijkheid tot geluk. In een tijd waarin veel debatten verzanden in symptoombestrijding, schuift Spronk een ander kompas naar voren: welzijn centraal, en de moed om systemen opnieuw te ontwerpen.

Zolang de sfeer goed is en het doel gedeeld, lijkt samenwerking vanzelf te gaan. Mensen vullen elkaar aan, vertrouwen groeit en successen worden gezamenlijk gevierd. Maar staat er een bonus, een promotie of prestige op het spel, en het toneel verandert. De harmonie brokkelt af, collega’s worden concurrenten, en het gemeenschappelijke ‘wij’ verandert in een defensief ‘ik’.

In vrijwel alle verkiezingsprogramma’s staat wonen hoog op de politieke agenda. Toch lijkt de woningmarkt tot nu toe vooral veel verliezers te kennen, met woningzoekenden als de grootste gedupeerden. Met de verkiezingen in aantocht laat ik me in verschillende media steeds vaker uit over de vraag waarom het niet lukt om de industriële en modulaire woningbouw in Nederland écht vlot te trekken. Mijn analyse blijft telkens dezelfde: ondanks goede bedoelingen, veel pioneers, innovaties en talloze initiatieven zitten we vast in een systeem dat vernieuwing eerder afremt dan aanjaagt.

Op 29 oktober trekken we opnieuw naar de stembus. We doen wat van ons verwacht wordt: we stemmen, we doen onze democratische plicht, we maken dat hokje rood. Maar steeds meer mensen vragen zich af wat die stem eigenlijk nog waard is. Want op wie, of beter gezegd op wat, stemmen we eigenlijk? In een politiek klimaat waarin verkiezingen vooral mediashows zijn geworden, waarin partijleiders debatteren in oneliners en campagnes draaien om imago’s in plaats van ideeën, lijkt de afstand tussen kiezer en bestuur groter dan ooit. De stem van de burger, ooit symbool van invloed en verandering, lijkt te zijn gereduceerd tot een rituele handeling zonder wezenlijke uitkomst.

Wij, de verenigde vooruitdenkers en wetenschappers van Geluk Centraal, geloven dat een fatsoenlijke samenleving niet slechts een ideaal is, maar een fundament waaraan we nu moeten bouwen. In de aanloop naar de verkiezingen roepen wij op tot een herwaardering van waarden die te lang op de achtergrond zijn geraakt: gelijkheid, gezondheid, groen en gedrag. Deze vier pijlers vormen de ruggengraat van onze visie, ze zijn onlosmakelijk verbonden met geluk en welzijn.

Met grote ergernis, zorg en diepe afschuw heb ik gekeken naar wat zich vorige week in Den Haag heeft afgespeeld. Het rechtsextremistische geweld, de provocerende uitlatingen en het intimiderende gedrag van relschoppers zijn volstrekt onacceptabel. Demonstreren is een grondrecht en één van de belangrijkste fundamenten van onze democratie. Het geeft burgers de mogelijkheid om hun stem te laten horen, misstanden aan te kaarten en de politiek te dwingen om te luisteren. Maar datzelfde grondrecht kan nooit een vrijbrief zijn voor agressie tegen politie, hulpverleners, politici of voor vernieling van eigendommen. Wanneer protest omslaat in geweld, wordt niet alleen de rechtsstaat ondermijnd, maar ook het vertrouwen in het vreedzame gesprek dat een samenleving bijeenhoudt.

Ik zeg het maar zoals ik het ervaar: Nederland praat zichzelf op slot. Waar je ook kijkt, van Den Haag tot de lokale ondernemersvereniging, van brancheclubs tot goedbedoelde netwerkbijeenkomsten, overal wordt gepraat. We vergaderen, we adviseren, we organiseren conferenties en seminars. Maar écht besluiten nemen en iets uitvoeren? Dat gebeurt veel te weinig. Onze samenleving wordt gegijzeld door een overlegstructuur die haar eigen doel is geworden.

In het hart van de missie van de verenigde vooruitdenkers staat één kracht centraal: geluk. Niet als oppervlakkige emotie of vluchtige staat van zijn, maar als een diepe, duurzame afstemming op de natuurlijke orde van het leven. In de echo van de woorden van Albert Einstein vinden we een krachtige bevestiging van deze koers. Zijn briljante geest doorgrondde het universum niet met alleen rationele denkkracht, maar met intuïtie, verwondering en een diep besef van verbondenheid, precies de elementen waar wij als vooruitdenkers en wetenschappers onze toekomst op bouwen.

Deze week viel in Amsterdam de drukpers van De Telegraaf stil. We lezen niet of nauwelijks nog een papieren krant. De sluiting is ook symbolisch: de journalistiek verandert, sneller dan veel redacties kunnen bijbenen. Nieuws is handel geworden, net als de verkoop van tweedehands auto’s. Dat moeten we ons niet laten gebeuren. Want journalistiek en democratie gaan hand in hand!

We kennen allemaal het beeld: de jongens van de Zuidas. Strak in pak, glimmende schoenen, telefoon altijd in de hand, voortdurend jagend op de volgende deal. Het draait om status, dure auto’s, luxe horloges en het zo snel mogelijk binnenhalen van zoveel mogelijk geld. Maar deze manier van kijken naar werk en naar de samenleving beperkt zich allang niet meer tot die ene straat in Amsterdam. ‘Hollow Hustle’, het individueel najagen van winst zonder inhoud of waarde, alles voor het geld, koste wat het kost, is langzaam doorgedrongen tot talloze sectoren. Vastgoed, consultancy, bouw, zorg, techniek. Overal zie ik het terug. En helaas: “ik kom het bijna dagelijks tegen.”