Laatste berichten Gedrag

Hoogleraar Ionica Smeets stelt dat we niet de jongeren moeten fiksen, maar het systeem. Cabaretier Theo Maassen vindt dat we niet de orde moeten bewaken, maar de chaos moeten beperken. Daar ligt een sleutel tot maatschappelijke verandering: niet alles dichtregelen, maar voldoende ruimte laten voor experiment, vernieuwing en fouten. Want vrijwel iedere vooruitgang begon ooit als iets dat de bestaande orde verstoorde.

Gedrag veranderen klinkt aantrekkelijk in beleidsstukken, visiedocumenten en campagnes. In de praktijk begint verandering echter bijna altijd met ongemak. Mensen reageren zelden direct enthousiast op iets nieuws. Eerst komt de twijfel. Dan het gemopper. Soms openlijke weerstand. Vaak ook de stille variant: afwachten, negeren of denken dat het vanzelf weer overwaait.

Vrijheid lijkt in Nederland vanzelfsprekend, maar in werkelijkheid staat zij steeds vaker onder druk. Niet alleen door geopolitieke spanningen en internationale machtsverschuivingen, maar ook door groeiende onzekerheid in het dagelijks leven. Wanneer wonen onbereikbaar wordt, werk minder zekerheid biedt en vertrouwen in systemen afneemt, raakt dat niet alleen onze economie, maar ook ons gevoel van vrijheid, verbondenheid en welzijn.

Voor modulaire en industriële woningbouw ziet ondernemer en vooruitdenker Wim-Heerke Spronk voornamelijk kansen in Duitsland. Die overtuiging is niet ontstaan uit theorie of modewoorden, maar uit jarenlange ervaring in en rondom de woningbouw, in fabrieken, op bouwplaatsen en aan bestuurlijke tafels. “Wat ik zie, is een groeiende kloof tussen wat technisch en industrieel mogelijk is en wat het Nederlandse systeem toestaat. En die kloof wordt helaas met de dag groter”, aldus Spronk.

Nederland stapelt plannen, afspraken en doelstellingen alsof het een sport is. Het Rijk produceert woondeals, programma’s, bouwversnellers en spreidingsmodellen die op papier allemaal maakbaar lijken. Maar zodra deze plannen landen bij gemeenten, de plek waar papieren ambities in fysieke werkelijkheid moeten veranderen, begint het systeem te kraken. Vaak niet enkel vanwege ingewikkelde regelgeving of externe omstandigheden, maar voornamelijk omdat de basis ontbreekt: vakmensen, kennis, lef, wil, continuïteit en eigenaarschap.

“Geweldig toch!” was de reactie van de man, die de militaire colonne van pantservoertuigen stond te spotten in zijn stad. Zijn ogen straalden en hij vervolgde: “Oefening baart kunst.” Op het journaal werd verslag gedaan van een landelijke legeroefening. De soldaten verplaatsten zich met hun reuzevoertuigen van verzamelgebied naar inzetgebied, waar het schieten wordt getraind. Alles ter voorbereiding op de toekomst en het garanderen van onze veiligheid.

Wim-Heerke Spronk is een vooruitdenker die de fundamenten durft te bevragen. Een ervaren marketingstrateeg en bestuurder die techniek, filosofie en menselijkheid moeiteloos verbindt. Als dienend leider richt hij zich niet op macht, maar op betekenis: systemen verbeteren zodat mensen kunnen floreren. Zijn denken is uitgesproken normatief, met rechtvaardigheid en bestaanszekerheid als vanzelfsprekende kernwaarden. Tegelijk is hij een systemisch denker pur sang, iemand die de samenhang der dingen ziet, van stikstof tot woningbouw, van ongelijkheid tot geluk. In een tijd waarin veel debatten verzanden in symptoombestrijding, schuift Spronk een ander kompas naar voren: welzijn centraal, en de moed om systemen opnieuw te ontwerpen.

Zolang de sfeer goed is en het doel gedeeld, lijkt samenwerking vanzelf te gaan. Mensen vullen elkaar aan, vertrouwen groeit en successen worden gezamenlijk gevierd. Maar staat er een bonus, een promotie of prestige op het spel, en het toneel verandert. De harmonie brokkelt af, collega’s worden concurrenten, en het gemeenschappelijke ‘wij’ verandert in een defensief ‘ik’.

In vrijwel alle verkiezingsprogramma’s staat wonen hoog op de politieke agenda. Toch lijkt de woningmarkt tot nu toe vooral veel verliezers te kennen, met woningzoekenden als de grootste gedupeerden. Met de verkiezingen in aantocht laat ik me in verschillende media steeds vaker uit over de vraag waarom het niet lukt om de industriële en modulaire woningbouw in Nederland écht vlot te trekken. Mijn analyse blijft telkens dezelfde: ondanks goede bedoelingen, veel pioneers, innovaties en talloze initiatieven zitten we vast in een systeem dat vernieuwing eerder afremt dan aanjaagt.

Op 29 oktober trekken we opnieuw naar de stembus. We doen wat van ons verwacht wordt: we stemmen, we doen onze democratische plicht, we maken dat hokje rood. Maar steeds meer mensen vragen zich af wat die stem eigenlijk nog waard is. Want op wie, of beter gezegd op wat, stemmen we eigenlijk? In een politiek klimaat waarin verkiezingen vooral mediashows zijn geworden, waarin partijleiders debatteren in oneliners en campagnes draaien om imago’s in plaats van ideeën, lijkt de afstand tussen kiezer en bestuur groter dan ooit. De stem van de burger, ooit symbool van invloed en verandering, lijkt te zijn gereduceerd tot een rituele handeling zonder wezenlijke uitkomst.

Wij, de verenigde vooruitdenkers en wetenschappers van Geluk Centraal, geloven dat een fatsoenlijke samenleving niet slechts een ideaal is, maar een fundament waaraan we nu moeten bouwen. In de aanloop naar de verkiezingen roepen wij op tot een herwaardering van waarden die te lang op de achtergrond zijn geraakt: gelijkheid, gezondheid, groen en gedrag. Deze vier pijlers vormen de ruggengraat van onze visie, ze zijn onlosmakelijk verbonden met geluk en welzijn.

Met grote ergernis, zorg en diepe afschuw heb ik gekeken naar wat zich vorige week in Den Haag heeft afgespeeld. Het rechtsextremistische geweld, de provocerende uitlatingen en het intimiderende gedrag van relschoppers zijn volstrekt onacceptabel. Demonstreren is een grondrecht en één van de belangrijkste fundamenten van onze democratie. Het geeft burgers de mogelijkheid om hun stem te laten horen, misstanden aan te kaarten en de politiek te dwingen om te luisteren. Maar datzelfde grondrecht kan nooit een vrijbrief zijn voor agressie tegen politie, hulpverleners, politici of voor vernieling van eigendommen. Wanneer protest omslaat in geweld, wordt niet alleen de rechtsstaat ondermijnd, maar ook het vertrouwen in het vreedzame gesprek dat een samenleving bijeenhoudt.